แค่พิมพ์แชทตกลงกัน ถือว่าเป็นสัญญาแล้วหรือยัง? หรือถ้าอีกฝ่ายบอกว่าเราผิดสัญญา ทั้งที่ยังไม่ได้เซ็นอะไร
จะถือว่าผิดหรือไม่ บทความนี้จะพาไปหาคำตอบกันครับ

‎ ก่อนจะตอบคำถามนี้ เราต้องเข้าใจก่อนว่า “สัญญา” คืออะไร

‎ สัญญา คือความตกลงที่ก่อให้เกิดสิทธิและหน้าที่ระหว่างคู่สัญญา (มาตรา 369 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์)

‎⚖️ ส่วนที่ 1 : สัญญาเกิดขึ้นได้อย่างไร ?

‎ สัญญาเกิดจาก “คำเสนอ” และ “คำสนอง” ที่ตรงกัน (ม.354–355 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์)
คำถามคือ "ผู้เสนอ" และ "ผู้สนอง" คือใคร ?

• ‎ผู้เสนอ (Offeror) คือฝ่ายที่แสดงเจตนาจะเข้าทำสัญญา

• ‎ผู้สนอง (Offeree) คือฝ่ายที่ตอบรับคำเสนอนั้น

‎‎⚖️ จุดสำคัญ

• ‎คำเสนอและคำสนองต้อง “ตรงกัน” จึงเกิดสัญญา

• ‎หากไม่ตรงกันยังไม่ก่อให้เกิดสัญญาขึ้น

‎ ตัวอย่าง

• ‎นาย ก. เสนอขายรถยนต์ในราคา 200,000 บาท แต่‎นาย ข. ต่อราคารถยนต์ เหลือ 190,000 บาท
  กรณีเช่นนี้ยังไม่ใช่คำสนอง แต่เป็น “คำเสนอใหม่”

• ‎แต่ถ้า นาย ข. ยอมรับราคารถยนต์ที่นาย ก.เสนอขาย 200,000 บาท เช่นนี้ สัญญาเกิดขึ้นทันที

‎⚖️ ข้อควรระวัง

• ‎การตกลงแบบกำกวม อาจทำให้ตีความไม่ตรงกัน

• ‎เรื่องสำคัญควรทำเป็นหนังสือเพื่อป้องกันข้อพิพาททางสัญญาในอนาคต

‎⚖️ ส่วนที่ 2 : นิติกรรมและความสมบูรณ์ของสัญญา

‎เมื่อคำเสนอและคำสนองตรงกัน สัญญาจะเกิดขึ้นในฐานะ “นิติกรรม” ระหว่างคู่สัญญา (ม.149 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์)
คำถาม "นิติกรรม" คืออะไร ขออธิบายดังต่อไปนี้

‎ นิติกรรม คือ การแสดงเจตนาที่มุ่งก่อให้เกิด การก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน หรือระงับซึ่งสิทธิ ‎อย่างไรก็ตาม สัญญาจะ “ใช้บังคับได้” ต้องมีองค์ประกอบ ดังนี้

‎ 1) ความสามารถของบุคคล

‎ 1.1) ผู้เยาว์ (ม.19 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) ทำนิติกรรมต้องได้รับความยินยอม มิฉะนั้นเป็นโมฆียะ
(ม.22 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์)
1.2) คนไร้ความสามารถ (ม.28 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) ทำนิติกรรมเองไม่ได้

1.3) ‎คนเสมือนไร้ความสามารถ (ม.32 , 34 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) ต้องได้รับความยินยอมจากผู้พิทักษ์

‎ 2) วัตถุประสงค์ของนิติกรรม

‎ ต้องไม่ ขัดกฎหมาย พ้นวิสัย ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี

• หากขัดต่อหลักกฎหมายดังกล่าวนิติกรรมเป็น โมฆะ (ม.150 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์)

‎ 3) แบบของนิติกรรม

‎ ในบางกรณีกฎหมายกำหนด “แบบ” ไว้ เช่น

‎ กู้ยืมเงินเกิน 2,000 บาท ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อคู่สัญญา ในกรณีที่ไม่ได้ทำ นิติกรรมเป็นมโฆียะ
หมายเหตุ แม้สัญญาจะเกิดขึ้นแล้ว แต่หากการแสดงเจตนาเกิดจากการสำคัญผิด ถูกหลอกลวง หรือถูกข่มขู่ สัญญาอาจมีปัญหาในความสมบูรณ์และผลทางกฎหมายได้

‎‎⚖️ ส่วนที่ 3 : ผลของสัญญา

‎ เมื่อสัญญาเกิดขึ้นแล้ว คู่สัญญามีหน้าที่ต้องชำระหนี้ต่อกันจึงก่อให้เกิด “ความผูกพัน” ตามสัญญา ‎โดยทั่วไป สัญญาจะสิ้นสุดเมื่อมีการชำระหนี้ครบถ้วน

‎ตัวอย่าง

‎เช่าซื้อรถ

• ‎ผู้เช่าซื้อผ่อนครบ  ผู้เช่าซื้อได้กรรมสิทธิ์ในรถยนต์นั้น

• ‎ผู้ให้เช่าซื้อ ต้องส่งมอบสิทธิในรถยนต์นั้น เมื่อผู้เช่าซื้อชำระค่าเช่าซื้อครบถ้วนเสร็จสิ้ินแล้ว

‎‎ หมายเหตุ การใช้สิทธิและปฏิบัติตามสัญญา ต้องเป็นไปโดยสุจริต

‎⚖️ ส่วนที่ 4 : การผิดสัญญา

‎ การผิดสัญญาเกิดขึ้นเมื่อ

• เมื่อคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด‎ไม่ชำระหนี้

• เมื่อคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด‎ชำระไม่ถูกต้อง

• ‎คู่สัญญาฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดผิดเงื่อนไขในสัญญา

‎‎⚖️ โดยหลักต้องมีการ “บอกกล่าวให้ชำระหนี้ก่อน” (ม.204 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เป็นแกนสำคัญ)

‎ หากเกิดความเสียหาย

• ‎ สามารถเรียกค่าเสียหายได้ (ม.222 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์)

‎⚖️ ส่วนที่ 5 : การระงับและเลิกสัญญา

‎1) การชำระหนี้

• ‎ชำระถูกตัว ถูกเวลา ถูกสถานที่

• ‎วิธีอื่น เช่น วางทรัพย์ (ม.330 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) , หักกลบลบหนี้ (ม.341ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) , ‎แปลงหนี้ / โอนหนี้

‎ 2) การเลิกสัญญา

• ‎มีสิทธิเลิกเมื่ออีกฝ่ายผิดสัญญา (ม.386–387 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์)

• ‎กรณีเวลามีสาระสำคัญ (ม.388 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์)

• ‎ผลคือ “กลับคืนสู่ฐานะเดิม” (ม.391 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์)

‎3) โมฆะ และ โมฆียะ

• ‎โมฆะ (ม.150 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ) → ไม่เกิดผลตั้งแต่ต้น

• ‎โมฆียะ (ม.175 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ) → มีผลจนกว่าจะบอกล้างหรือให้สัตยาบัน

‎‎⚖️ ส่วนที่ 6 : ประเภทของสัญญา (ตัวอย่าง)

• ‎ซื้อขาย (ม.453 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) เกิดสัญญาเมื่อ โอนกรรมสิทธิ์ (ผู้ขาย) + ใช้ราคาทรัพย์สิน (ผู้ซื้อ)

• ‎เช่า (ม.537 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) เกิดสัญญาเมื่อ ผู้เช่าให้ผู้ให้เช่าเช่าหรือหรือรับประโยชน์ภายในกำหนดระยะเวลา + ผู้เช่าตกลงชำระค่าเช่า

• ‎กู้ยืม (ม.653 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) เกิดสัญญาเมื่อ ทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ให้กู้ยืมและผู้กู้ยืมเป็นสำคัญ (ในกรณีที่จำนวนเงินเกิน 2,000 บาท ขึ้นไป)
  หมายเหตุ ในกรณีที่จำนวนเงินตำ่กว่า 2,000 บาท สามารถเกิดสัญญาแม้ไม่ต้องทำเป็นหนังสือ แต่ทั้งนี้ จะต้องเก็บหลักฐานการกู้ยืมเงินไว้

• ‎จ้างแรงงาน (ม.575 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) เกิดสัญญาเมื่อ ทำงานให้ (ลูกจ้าง) + จ่ายค่าจ้างตลอดเวลาที่จ้าง (นายจ้าง)  อาจทำสัญญาเป็นหนังสือหรือไม่ก็ได้
  หมายเหตุ การจ้างแรงงานดูจากพฤติการณ์ความเป็นของนายจ้างลูกจ้างตามกฎหมาย

• ‎จ้างทำของ (ม.587 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) เกิดสัญญาเมื่อ ตกลงทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง (ผู้รับจ้าง) จ่ายเงินเมื่องานเสร็จ (ผู้ว่าจ้าง)  และต้องทำเป็นหนังสือ

‎‎‎⚖️สรุป “สัญญาไม่ได้เริ่มที่การเซ็น

‎ แต่เริ่มตั้งแต่ ‘คำตกลงที่ตรงกัน’”
⚖️สุดท้ายนี้ ทุกสัญญามีผลกับตัวท่าน ดังนั้นก่อนท่านจะทำสัญญาโปรดตรวจสอบเนื้อความตามสัญญาของท่านเพื่อประโยชน์แก่ตัวท่านเอง ในกรณีที่มีความสงสัยในการทำสัญญาควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนดำเนินการเสมอ 

‎

เขียนโดย สังคมภาพ