โดนแจ้งความทำอย่างไร?
ขั้นตอนคดีอาญาแบบเข้าใจง่าย

⚖️การแจ้งความคืออะไร

การแจ้งความ หมายถึง การแจ้งต่อพนักงานสอบสวนหรือเจ้าพนักงาน

เมื่อมีเหตุที่ทำให้เกิดความเสียหายแก่ผู้แจ้ง ไม่ว่าจะเป็นทางทรัพย์สิน ชีวิต หรือร่างกาย

การแจ้งความมีอยู่ด้วยกัน 3 ลักษณะ ซึ่งมีผลทางกฎหมายแตกต่างกัน ดังนี้

  1. การแจ้งความไว้เป็นหลักฐาน

หมายถึง การแจ้งเหตุเพื่อบันทึกเหตุการณ์ไว้เป็นหลักฐาน

โดยมีนัยสำคัญ 2 ประการ คือ

• ผู้แจ้งอาจยังไม่มีเจตนาจะดำเนินคดี

• พยานหลักฐานอาจยังไม่เพียงพอที่จะร้องทุกข์ในทางอาญา

⚖️ การแจ้งลักษณะนี้มีไว้เพื่อ “ป้องกันสิทธิของตน” ในอนาคต

2. การร้องทุกข์

คือ การที่ผู้เสียหายแจ้งต่อพนักงานสอบสวนเพื่อให้ดำเนินคดีและนำตัวผู้กระทำความผิดมาลงโทษ แม้ผู้เสียหายจะยังไม่ทราบว่าผู้กระทำความผิดเป็นใคร ก็สามารถร้องทุกข์ได้

ตามมาตรา 2 (7) ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา

3. การกล่าวโทษ

คือ การที่บุคคลอื่น (ไม่ใช่ผู้เสียหาย)แจ้งต่อเจ้าหน้าที่ว่ามีการกระทำความผิดเกิดขึ้น
ตามมาตรา 2 (7) ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา

⚖️ เพื่อให้เจ้าหน้าที่นำเรื่องไปดำเนินคดีต่อ

⚖️ หมายเหตุ

การแจ้งความหรือร้องทุกข์ อาจถูกนำไปใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งได้ ดังนั้น ผู้แจ้งควรพิจารณาผลดี–ผลเสียก่อนดำเนินการ

⚖️ ขั้นตอนก่อนการแจ้งความ

⚖️ 1. การแจ้งความออนไลน์ (คดีอาชญากรรมทางเทคโนโลยี)

⚖️สามารถแจ้งได้ผ่านเว็บไซต์:

⚖️ www.thaipoliceonline.go.th⁠

⚖️ ขั้นตอนโดยสรุป:

• ลงทะเบียนผู้ใช้งาน

• ยืนยันตัวตน (OTP)

• กรอกข้อมูลผู้เสียหาย

• ระบุรายละเอียดเหตุการณ์

• แนบหลักฐาน

• กดยืนยัน

⚖️ สามารถติดตามสถานะได้ตลอด 24 ชั่วโมง

⚖️ 2. การแจ้งความที่สถานีตำรวจ

⚖️ 2.1 ตรวจสอบสิทธิของผู้ร้องทุกข์

ต้องพิจารณาว่าใครเป็น “ผู้เสียหายโดยชอบ” เช่น

• ผู้เยาว์ ผู้ใช้สิทธิ คือ ผู้แทนโดยชอบธรรม

• คนไร้ความสามารถ ผู้ใช้สิทธิ คือ  ผู้อนุบาล

• ผู้เสียชีวิต ผู้ใช้สิทธิ คือ  ญาติใกล้ชิด

•  นิติบุคคล ผู้ใช้สิทธิ คือ  ผู้มีอำนาจ + หนังสือมอบอำนาจ

 2.2 ขั้นตอนการแจ้งความ

• แจ้งความในพื้นที่เกิดเหตุ หรือที่ผู้กระทำผิดอยู่

• ให้ข้อมูลข้อเท็จจริงอย่างละเอียด

• ใคร ทำอะไร ที่ไหน อย่างไร

• เจ้าหน้าที่บันทึกคำให้การ

• ผู้ร้องทุกข์ต้องแสดงเจตนาจะดำเนินคดี

• ตรวจสอบข้อความก่อนลงลายมือชื่อ

• รับสำเนาไว้เป็นหลักฐาน

⚖️ สำคัญ: อย่าเซ็นถ้ายังไม่อ่าน

⚖️ ข้อควรรู้ / ข้อควรระวัง

การแจ้งความต้องกระทำโดยสุจริต

หากแจ้งความเท็จ อาจมีความผิดตามกฎหมาย เช่น

• มาตรา 137 ผู้ใดแจ้งข้อความอันเป็นเท็จแก่เจ้าพนักงาน ซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 

• มาตรา 172  ผู้ใดแจ้งข้อความอันเป็นเท็จเกี่ยวกับความผิดอาญาแก่พนักงานอัยการ พนักงานสอบสวน หรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญา ซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 

• มาตรา 173 แห่งประมวลกฎหมายอาญา บัญญัติว่า ผู้ใดรู้ว่ามิได้มีการกระทำความผิดเกิดขึ้น แต่แจ้งข้อความแก่พนักงานสอบสวนหรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจสืบสวนคดีอาญาว่าได้มีการกระทำความผิด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี และปรับไม่เกิน 60,000 บาท 

• มาตรา 174 การแจ้งความเท็จเพื่อกลั่นแกล้งผู้อื่นให้รับโทษหนักขึ้น หรือรับวิธีการเพื่อความปลอดภัย โดยวรรคแรกระบุโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี ปรับไม่เกิน 60,000 บาท (การแกล้งเพื่อได้รับวิธีการความปลอดภัย) และ
  วรรคสองโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 100,000 บาท (การแกล้งเพื่อให้รับโทษหนักขึ้น) 

⚖️ โทษมีทั้งจำคุกและปรับ

⚖️ นอกจากนี้ควรคำนึงถึง “อายุความ”

เช่น คดีหมิ่นประมาท ต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือน

⚖️ การให้ข้อมูลไม่ครบถ้วน

อาจส่งผลให้

• พนักงานสอบสวนไม่รับคำร้อง

• อัยการไม่สั่งฟ้อง

• ศาลยกฟ้อง (ในชั้นไต่สวนมูลฟ้อง)

⚖️ สรุป

การแจ้งความไม่ใช่เรื่องยาก

แต่ต้องดำเนินการให้ถูกต้องและครบถ้วน

⚖️ เพื่อป้องกันสิทธิของตนเองในทางกฎหมายและหากไม่มั่นใจ ควรปรึกษาทนายความเพื่อวางแนวทางคดีอย่างเหมาะสม

⚖️ สุดท้ายนี้

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสิทธิของตนเอง สามารถสอบถามข้อมูลเบื้องต้นได้ 

เขียนโดย สังคมภาพ